Wat te denken van medicinale marihuana?

 De stichting Maripharm zet zich al geruime tijd in voor de acceptie van marihuana als medicijn. Niet verwonderlijk, aangezien de stichting ook producent is van de zogenaamde Medicinale Graad Marihuana. Enkele maanden terug werd de stichting ontdekt door de media en sindsdien is het er een drukte van belang. Cameraploegen uit binnen- en buitenland willen het naadje van de kous weten; doktoren en apothekers vragen steeds vaker om informatie.
Het zijn dientengevolge drukke dagen voor Okke Engelsma. Hij is werkzaam als onderzoeker bij stichting Maripharm, maar sinds de interesse voor de stichting exponentieel is toegenomen, concentreert hij zich tevens op public relations. Dinsdag drie september heeft Engelsma een vrije dag en dus wel even tijd voor … een interview.
Ik tref het: Minister Borst van Volksgezondheid heeft juist laten weten dat ze zo snel mogelijk advies wil van de Gezondheidsraad over het gebruik van marihuana als medicijn. Bovendien schijnt de zon: het interview kan tot Engelsma’s tevredenheid buitenshuis worden afgenomen. Dat alle stoelen van café Vertigo in gebruik zijn, mag de pret niet drukken. Zonder morren verhuizen we naar het terras van een nabij gelegen speeltuin en even later voeren we, omringd door joelende kinderen en hordes wespen, een gesprek over het medicinale gebruik van marihuana, de productie ervan en natuurlijk vooral de politieke perikelen daarom heen. Engelsma maakt meteen duidelijk dat hij grote waarde hecht aan exacte formulering:
Goed, over die hele legaliseringskwestie…
‘Welke legaliseringskwestie?’
Nou …
‘Als medicijn, bedoel je toch?’
Ja.
‘Daar wil ik het wel over hebben. De legalisering van marihuana is een politieke kwestie.
Heb je daar dan niets over te zeggen?
‘Dat lijkt me in dit verband niet relevant.’
Okay. Dan over de legalisatie van marihuana als medicijn. Welke procedure volgen jullie momenteel?
protest voor NIET-medicinaal gebruik‘Om te beginnen hebben we een opiumverlof aangevraagd. Dat verlof is nodig om het medicijn in kwestie legaal te mogen produceren en het aan apothekers te kunnen leveren. Dat verlof moet verstrekt worden door het Ministerie van Volksgezondheid. En wij hebben de indruk, voor zover we dat kunnen bepalen via de media natuurlijk, dat de Minister Borst van Volksgezondheid daar niet negatief tegenover staat. Dat blijkt ook uit het feit dat we nu al gedoogd worden.’
‘Bovendien zijn er zat artsen die marihuana voorschrijven, we leveren al aan een groeiend aantal apothekers en we verstrekken het ook aan een aantal onderzoeksinstellingen. Of wat te denken van de Patiëntenvereniging die een reactie van het ministerie vraagt? Die vereniging is er bij gebaat als medicinale marihuana in het ziekenfondspakket komt zodat het gebruik ervan geaccepteerd gaat worden. Ik denk dat daaruit blijkt dat marihuana als medicijn in ieder geval een kans moet hebben.’
‘Tegelijkertijd moeten we er voor waken niet op de zaken vooruit te lopen: je weet nooit zeker of je die kans daadwerkelijk krijgt, maar ik schat dat toch vrij aardig in: als de minister op zo kort mogelijke termijn advies wil van de Gezondheidsraad, dan is dat een goed teken.’

Toch wordt er in de media al rekening mee gehouden dat het allemaal zo’n vaart niet zal lopen. Den Haag zou zich wel eens terughoudend kunnen opstellen door te anticiperen op negatieve reacties uit buitenland. Nederland heeft per slot van rekening net een IRT-affaire en een schijnaanval van Chirac achter de rug.
‘Daar heb je natuurlijk ook mee te maken, maar dat mag geen belemmering vormen. In Frankrijk kun je marihuana gewoon op recept krijgen bij de apotheek. Frankrijk is daar evenwel niet uniek in: er zijn veel landen waar dat kan. In Amerika kan je al tijden Marinol krijgen. Dat is een pil met THC [een werkzame stof in marihuana, EP]. Nadeel is echter dat de THC via de maag wordt opgenomen in het bloed. Het effect kan daardoor nogal oncontroleerbaar zijn voor een patiënt. Als je het middel rookt kan je bij ieder trekje opnieuw bepalen of de dosering al voldoende is.’
‘Bovendien geloof ik niet dat het puur de THC is, die werkzaam is. Marihuana bevat ook andere stoffen. Er zit bijvoorbeeld canabidol in. Daarvan weet je dat het het effect van THC enigszins kan remmen. Er zijn mensen die gevoelig voor THC zijn en daarbij kan de stof angstgevoelens opwekken. Dergelijke effecten worden tegengewerkt door canabidol.’
‘Of een ander voorbeeld: in het Dijkzicht-ziekenhuis krijgen kankerpatiënten wiet-thee te drinken Er wordt dan thee getrokken van een topje marihuana. In het aftreksel dat je dan krijgt, zit geen THC. Je hebt alleen de zuren onttrokken aan de plant, omdat THC zich niet aan water kan binden. Desondanks werkt het wel. Een dergelijk effect loop je mis als je patiënten Marinol voorschrijft.’

Het is opvallend dat Maripharm garandeert dat de marihuana die de stichting levert van constante kwaliteit is. Kan dat wel? De coffeeshops garanderen dat niet, terwijl die daar toch ook bij gebaat zouden zijn.
‘Als je veel van kweken weet, zoals Marcel de Wit, de voorzitter van Maripharm, dan kun je door te klonen zorgen dat de kwaliteit zeer constant blijft. Als je verder de kweekkamer goed op temperatuur houdt, dan blijft de samenstelling van de plant constant. Zodoende krijgen we marihuana van hoog niveau. Bovendien wordt er goed met de plant omgegaan. Geen foute bemestingen of zo, geen schimmelinfecties. Schimmelinfecties zouden fataal kunnen zijn als de marihuana aan een Aids-patiënt wordt gegeven. Terwijl Aids-patiënten wel zeer geholpen zijn met het middel. Als je geen constante kwaliteit levert, is je bedrijf vrij snel afgelopen.’
‘Bovendien bevinden we ons in een totaal andere situatie dan coffeeshops. We richten ons op iets totaal anders. Voor Maripharm is het belangrijk om goed onderzoek te kunnen doen. Wil je onderzoek kunnen standaardiseren, dan is het een vereiste dat de kwaliteit constant is. Er is in het verleden al aardig wat onderzoek naar het medicinaal gebruik van marihuana gedaan. Maar bij die onderzoeken weet je nooit wat de kwaliteit was, waar het vandaan kwam, enzovoort. Vaak wordt er geroepen dat er onderzoek ‘naar marihuana’ gedaan is. Ja, hoor eens: er zijn duizenden soorten marihuana. Wij onderzoeken verschillende kweken aan de hand van vragenlijsten, zodat we erachter komen welke marihuana soort het beste werkt tegen welke ziekte.’
‘Daar zitten namelijk verschillen in. Een astma-patiënt is bijvoorbeeld gebaat bij het inhaleren van marihuana omdat het de werking van de longblaasjes verbeterd: dat vergemakkelijkt de opname van zuurstof. Die patiënt heeft maar een hele lage dosering nodig. Voor andere ziektes zou je kunnen stellen dat een hogere dosering geen kwaad kan.’

alternatieve toedieningMaar voordat je dat kan onderzoeken, moet je eerst weten waar het middel gebruikt kan worden. Het is nu lastig te bepalen waar marihuana allemaal tegen kan helpen. In het boek Marihuana, de verboden medicijn van Lester Grinspoon, wordt zelfs het idee te gewekt dat marihuana tegen alles helpt. Is marihuana niet gewoon een nieuw elixer?
‘Enerzijds moet je niet vergeten dat het boek van Grinspoon grotendeels uit anecdotisch materiaal bestaat. Daar kan je alleen uit concluderen dat het werkt voor de mensen die aan het woord zijn . Anderzijds kan dergelijk anecdotisch materiaal aanleiding geven tot verder onderzoek. Verder is de medicinale werking bij een aantal ziektes wel door middel van onderzoek aangetoond. Voor glaucoom bijvoorbeeld staat het nut onomstotelijk vast. Bij chemotherapie, om de bijwerkingen van de kuur tegen te gaan, kan het uitstekend gebruikt worden. Bij astma en multiple sclerose staat de werking ook wel vast. Dat is toch best een goede lijst?’
‘Dat marihuana door sommige mensen als een soort wondermiddel wordt bestempeld, is niet zo vreemd. Dat hebben ze ook eerst met het aspirientje gedaan. Je kunt niet alles ineens weten. Dat komt langzaamaan wel. Onderzoek zal uitwijzen waar het wel en niet voor geschikt is. Het is ook voor een hoop mensen bij meerdere klachten werkzaam omdat het in principe een goede pijnstiller is. Het is een spierverslapper. Dus als een vrouw flink last heeft van menstruele krampen, dan kan ik inderdaad wel een jointje aanraden.’
‘Maar inderdaad: om te voorkomen dat marihuana inderdaad een soort elixer wordt, is er nu eindelijk eens degelijk onderzoek nodig. En om dezelfde reden stelt Maripharm dat het alleen verstrekt mag worden op doktersrecept. Een arts weet immers donders goed wanneer een patiënt erbij gebaat is of niet. Zolang het op die manier verstrekt wordt, gaan we bij Maripharm niet roepen dat het een wondermedicijn is. Artsen weten wat ze doen. Een arts geeft ook niet meteen morfine, hoewel dat ook dat een prima pijnstiller is. Het gebruik van het medicijn moet passen bij de ziekte.’

Ik heb begrepen dat jullie positieve reacties uit Groot-Brittannië en België hebben gehad en dat jullie zelfs door een de regering van een Duitse deelstaat gevraagd zijn om een soortement hofleverancier te worden. Kan je daar wat meer over vertellen?
‘Dat is allemaal nog erg prematuur. We kunnen daar pas echt mee aan de slag als we het opiumverlof hebben. De adviezen waar minister Borst nu om vraagt hebben alleen betrekking op de Nederlandse situatie. We moeten eerst een opiumverlof hebben en vervolgens moeten we dan ook een exportvergunning zien te krijgen. Tot die tijd kunnen we weinig doen met onze contacten in Duitsland.’
‘Het probleem blijft vooralsnog dat er in Nederland, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland, geen wetgeving op dit gebied bestaat. Er zit een lacune in de opiumwet betreffende marihuana indien het gebruikt zou worden als medicijn. Het staat nergens genoemd. Je kan dan twee dingen doen. Of je zegt: er is geen wetgeving dus het mag niet. Of je kunt zeggen: er is geen wetgeving dus er staat niets in de wet. Wij constateren dat er geen wetgeving is. We vinden dat die er wel moet komen, maar zover is het helaas nog niet. Intussen zitten we in een situatie waarbij er veel patiënten zijn die het middel goed kunnen gebruiken. Die mensen kan je niet onnodig laten lijden. En daarom zijn we deze onderneming maar gewoon begonnen. We hebben gezegd: “Kom, ze krijgen het gewoon. We zien wel wat de consequenties zijn.” We doen alles netjes. Alles dat we doen, iedere stap die we zetten wordt ook vooraf gemeld.’
‘Ik denk dat, zoals we nu bezig zijn, op de goede weg zijn. Mocht Borst besluiten dat ze de kwestie laat liggen voor een volgend kabinet, dan zijn we toch een hele tijd gedoogd. Feitelijk is dat al een politieke uitspraak. Het wordt immers geaccepteerd dat we marihuana verstrekken aan apothekers.’
‘Aan de andere kant moeten we eerst maar eens zien dat we dat opiumverlof krijgen. Zo simpel ligt het allemaal ook weer niet. We moeten niet op de zaken vooruit lopen. Al ben ik wel benieuwd wat de motivatie zou zijn om het verlof af te wijzen. Ik zie niet waarom we het verlof niet zouden krijgen als die acceptatie binnen het ziekenfondspakket er komt en de medische adviescommissie accepteert dat het een goed medicijn kan zijn. Aangezien wij geruime tijd aan allerhande erkende instanties leveren, lijkt de situatie mij vrij logisch. Het blijkt een goedwerkend medicijn. We praten hier over een middel dat helpt bij de bestrijding van ziekte en dat dus helpt bij verbetering van de levenskwaliteit van patiënten in het bijzonder en de volksgezondheid in het algemeen.’
‘Het vreemde is alleen dat er tot op heden bijna nooit gebruik van gemaakt werd. Er hangt een soort taboe om marihuana. Dat moeten we doorbreken. Ik heb toch een aantal keer meegemaakt dat je spreekt over onderzoek naar de medicinale werking van marihuana, waarna je zo bekeken wordt van: “Jaja, natuurlijk.” Maar de effecten zijn er en er zijn gelukkig ook zat artsen die er wel degelijk in geïnteresseerd zijn. Momenteel wordt het ook door professor Meeleman meegenomen in zijn colleges en de komende generatie artsen kan weet er van. Hoewel, er zijn natuurlijk ook universiteiten waar dit nog niet verteld wordt. Het is immers marihuana. Het is drugs. Wat het onderzoek verder ook heeft uitgewezen: het is drugs. Er zal altijd conservatief denken blijven bestaan. Misschien hebben we al met al nog best een lange weg te gaan.’

About emilio