Smerige hond?!

In de informatiemaatschappij verzamelen we geen bessen meer, of voedsel om de winter mee door te komen, maar brokjes informatie. Onophoudelijk zoeken, contact maken, communiceren, vragen en antwoorden. Elke dag gaat heen met het uitwisselen van informatie. Om gek van te worden. Welke verzekeringsmaatschappij is het goedkoopst? En welke dekt het meest? Welke bank geeft de voordeligste hypotheek? Welke telefoonmaatschappij geeft het beste bereik? Welke computer past het best bij wat mijn wensen? Heeft u ook een wasmachine met tijdklok? Een droger met strijkmogelijkheden? Met de uitdijende hoeveelheid aan mogelijkheden die het leven ons biedt, is de beslisboom uitgegroeid tot een monsterlijk gedrocht dat zich maar met moeite laat knotten. De oplossing voor deze toenemende zoekproblematiek wordt gezocht in de agent technologie. Agents kunnen getypeerd worden als digitale slaven, butlers uit bits en bytes, die de klussen klaren waar hun eigenaars geen tijd voor of geen zin in hebben. Of waar ze domweg niet toe in staat zijn. Dat klinkt allemaal reuze aantrekkelijk: je roept ‘Apport!’ en Fikkie komt al aandraven met de gewenste informatie of oplossing in zijn fictieve bek…

Booming business
Alles wat met internet te maken heeft is booming business en zo ook de agent technologie. Dit komt niet alleen doordat de agents het zoveelste speeltje zijn op internet. Natuurlijk, zonder internet was er helemaal geen behoefte geweest aan digitale agenten en internet verschaft de noodzakelijke omgeving om de technologie in te ontwikkelen. De agents maken immers gebruik van het net om hun informatie te verzamelen. Agenten kunnen echter ook ingezet worden in andere, meer beperkte omgevingen. Zo kan ook de eigen pc of het bedrijfsnetwerk dienen als omgeving waarbinnen de agent orde op zaken stelt. Deze agents, die gespecialiseerd zijn in het zogenaamde ‘knowledge management’, zijn bijvoorbeeld in staat de kern van geschreven teksten te herkennen en op basis daarvan de teksten of applicaties met eenzelfde boodschap of doel aan elkaar te linken. Dit is echter niet de meest uitdagende opdracht. Hoe groot uw harde schijf ook is, de hoeveelheid informatie die erop staat blijft een fractie van de informatie die het internet ter beschikking stelt. Kennis management en ordening wordt pas belangrijk als de hoeveelheid data de menselijke capaciteit overstijgt.
Een andere reden dat de agent technologie zo’n vlucht neemt is dat nauwe samenwerking tussen verschillende poten van wetenschap noodzakelijk is voor een goede werkomgeving en een goed werkende agent. De verschillende wetenschappers zitten elkaar dus als gekken op te fokken, te stimuleren en aan te sporen – het aantal conferenties, workshops en andere bijeenkomsten over de gehele wereld is hier het bewijs van.

De vuile was van Maartje
Neem bijvoorbeeld de Electronic Commerce. Steeds meer bedrijven bouwen een website waarop zij hun artikelen of diensten aanprijzen. Online kopen wordt dan ook als een onafwendbaar toekomstbeeld gezien. Momenteel is het echter vaak nog handiger om de Gouden Gids te pakken of even naar de winkel op de hoek te lopen dan om op internet te gaan zoeken tussen alle non-informatie naar dat ene speciale brokje dat jij op dat moment nodig hebt. Hoe snel uw modem of kabel ook werkt, hoe veilig transacties dan ook mogen zijn en hoe aantrekkelijk de sites er ook mogen uitzien, zolang bedrijven geen goede catalogi verzorgen, is zoeken een onmogelijke opgave, niet alleen voor mensen maar voor een agent. Een agent heeft een goed gestructureerde en overzichtelijke database nodig om zijn onderhandelingen naar behoren te kunnen uitvoeren.

At your service Neem nu het volgende voorbeeld. Maartje stopt haar vuile was in de wasmachine en geeft haar agent de opdracht hier verder zorg voor te dragen. Zij wil dat de was binnen niet al te lange tijd gedraaid wordt maar ze wil ook niet al te veel geld uitgeven aan de energiekosten. Het liefst wil ze dus dat de was niet tijdens de piekuren draait, wanneer de energie het duurst is. De agent gaat nu op weg naar het energiebedrijf om daar te onderhandelen. Hij weet dat het wassen ongeveer 1,5 uur in beslag zal nemen, dat de was binnen 12 uur gedraaid moet worden en dat de energiekosten zo laag mogelijk moeten zijn. Met de agent van het energiebedrijf gaat hij nu onderhandelen. Hij vraagt wanneer de piek- en daluren zijn, wat het verschil in kosten is, bekijkt of er daluren vallen in de gestelde periode van 12 uur, bekijkt of er een interessante deal te sluiten valt met de agent van het energiebedrijf, die bijvoorbeeld erg kan aandringen op energiegebruik buiten de piekuren om, en maakt op deze manier een gedegen afweging tussen kosten en baten. Op de koop toe krijgt de agent nog een advies voor zijn baas; mensen met hetzelfde gebruikersprofiel als Maartje, zijn het beste af als ze gebruikmaken van een speciale energieregeling die de kosten buiten de piekuren extra zal drukken. Maartje had nooit tijd gehad om zelf met het energiebedrijf in onderhandeling te gaan maar omdat het energiebedrijf haar gegevens goed geordend heeft en op elektronische wijze informatie kan verschaffen, krijgt Marietje toch de beste deal die mogelijk was binnen de door haar gestelde grenzen en een gratis advies op de koop toe.
Inmiddels heeft Maartjes agent ook op basis van Maartje’s profiel wat informatie verzameld over de nieuwste filmreleases. Alle knokfilms en thrillers vallen bij voorbaat af maar Maartje is gek van kostuumfilms en drama gebleken, zeker als Wyona Ryder erin speelt of Hugh Grant. Op basis van haar voorkeuren heeft de agent een top 3 samengesteld die hij Maartje zal voorleggen zodra ze weer inlogt.

Interdiciplinair
Uit het voorbeeld valt op te maken dat er verschillende disciplines nodig zijn om de onderhandelingen en zoekacties goed te laten verlopen. Er zijn trade-off modellen nodig, beslismodellen, attitudemodellen die geschikt zijn om voorkeuren van mensen te modelleren, modellen die gebruikersprofielen opstellen, database modellen, er zijn onderhandelingsmodellen nodig die lijken op de onderhandelingen zoals die op de zakenvloer gevoerd worden, waarin verschillende eisen en wensen gerepresenteerd kunnen worden en ga zo maar door. Er bestaan zelfs agents die van uw hoos aan wetenschappelijke data een heus geordend model bouwen zonder dat u er een snars van hoeft te begrijpen. Als hij maar weet waar het overgaat, dan past hij de wetten, regels en algoritmen wel voor u toe. Simple comme bonjour!
Om de veiligheid van de onderhandelingen te garanderen is het noodzakelijk na te denken over de mogelijkheid dat agents tegen elkaar liegen, elkaar beduvelen. Waarom zou de ene verzekeringsagent de andere niet afluisteren om vervolgens met die kennis aan de haal te gaan en er zijn profijt mee te doen? Wie zegt u dat uw agent geen sul is die zich maar alles laat zeggen? Het liefst zouden de softwarebouwers het globale systeem dusdanig waterdicht maken dat liegen altijd nadelig is maar hoe doe je dat? Ook hier dienen modellen voor opgesteld te worden. Men maakt onder andere gebruik van the Game Theory waarvan de basis gelegd werd door John von Neumann in “Theory of Games and Economic Behavior”.
Externe link
:
Introduction to Game Theory

Zoals een medisch expertsysteem dat door een eenzame informatica wizzkid in elkaar gedraaid is, waarschijnlijk maar weinig goede diagnoses zal kunnen stellen als de maker geen adviezen heeft gevraagd aan specialisten en artsen, zo ook is interdisciplinaire samenwerking bij het bouwen van de juiste informatieuitwisselingsomgeving voor agents van belang.
Om deze reden werken economen, experts op het gebied van de kunstmatige intelligentie, wiskundigen, psychologen/gedragswetenschappers, besliskundigen en informatici nauw samen om de agent technologie binnen onafzienbare tijd gebruiksklaar te maken.

Zware jongens
Dit is natuurlijk allemaal hartstikke leuk en aardig maar wat heeft u daar nu als individuele gebruiker aan? Wat maken die paar centen stook- of energiekosten nu helemaal uit? Als u nu in de aandelen zat, dan zou u uw Virtual Representative – de zogenaamde vRep – op pad kunnen sturen voor wat fijne lucratieve deals maar u heeft geen aandelen…

Zware jongens Maar u zit wel op het internet! En u maakt dus gebruik van de informatie die daar te vinden is. U bent bijvoorbeeld geïnteresseerd in de groene heiderups en zoekt dag en nacht naar links over dit diertje en zijn soortgenootjes. U kunt nu, bijvoorbeeld via het programma Gossip, uw eigen agent ‘opvoeden’ die vervolgens met uw instructies in zijn rugzakje op pad gaat op zoek naar teksten en websites over of plaatjes van de groene heiderups. Dit klinkt allemaal best aantrekkelijk en het is waar, uw agent komt, als u hem maar met geduld blijft voorzien van voorbeeld-input, terug met de door u verlangde informatie. Gossip is echter nog in een dusdanig prematuur stadium dat zelfs een aardige pentium bijkans crasht op de zwaarte van deze applicatie. Maar goed, het idee is er, het is een leuk idee, nu de uitvoering nog.
Externe link

Bijkans alles over agentsUMBC Agent Web

Do I smell a rat?!
Nu verschillende viri zoals I Love You en Melissa inmiddels elke gebruiker met vrije toegang tot het net hebben doen sidderen, heeft iedere slimmerik de nieuwste anti-virusprogramma’s gedownload en zich naar beste kunnen en geweten gewapend tegen smerig bevlooide en besmettelijke ongewenste indringers van buitenaf. Niets is immers onprettiger dan het gevreesde commando ‘format C’ uitvoeren als je weet dat je schijf vol staat met informatie die je nooit meer zal terugvinden. Niemand ziet graag zijn met zorg getypte scriptie, novelle of dissertatie voor zijn ogen degenereren tot een onbegrijpelijke brij aan enen en nullen.
Externe link
Gossip – agents voor zwaar geschut:
Gossip
Maar toch, straks nemen we dus allemaal zo’n dartel hondje dat we leren zich koest te houden als de baas bezig is en dat voor ons gaat hollen als we daarom vragen. Het is immers best handig als je zelf niet meer eindeloos hoeft te graven in bedompte archieven; dat laten we liever een onvermoeibare agent doen. Maar wie garandeert ons dat ons hondje, dat we zo goed verzorgd en geborsteld en gewassen hadden, niet stinkend en smerig, onder de neten en luizen terugkeert?
Agents lijken de nieuwe virusdragers te worden. Ze komen overal, wroeten in allerlei gore holletjes en komen in aanraking met allerlei louche figuren die weinig goeds in de zin hebben.
Ik weet niet hoe het met u staat maar ik neem pas een agent als ik er als het ware een metaaldetector, een virusscan en een inentingsapplicatie bijkrijg. Tot die tijd blijf ik me wel scheel staren op het flikkerende beeldscherm. In de daluren wel te verstaan, om de telefoonkosten te drukken.

Do I smell a RAT?
Sofie van der Sluis

About sofie van der sluis