In Liedjes Bloeyende

Waar Komrij de mooiste Nederlandstalige gedichten tot leven wekt op de achterpagina van de NRC onder de titel `In liefde bloeyende´, worden hier liedjes uitgelicht die ook zonder de bijbehorende muziek van het papier parelen.

Unbeschreiblich Weiblich

Ich war schwanger, mir ging’s zum Kotzen
Ich wollt’s nicht haben, brauchste gar nicht erst zu fragen!
Ich fress’ Tabletten und überhaupt Mann!
Ich schaff’ mich keine kleine Kinder an.

Warum soll ich meine Pflicht als Frau erfullen?
Für wen? Für die? Für dich? Für mich?
Ich hab’ keine Lust meine Pflicht zu erfullen!
Für dich nicht, für mich nicht,
Ich hab’ keine Pflicht!

Als es vorbei war, ging’s mir zum Kotzen
Jetzt ist es Zeit endlich mal aufzumotzen.
Ich fress’ Tabletten und überhaupt Mann!
Ich schaff’ mich keine kleine Kinder an.

Warum soll ich meine Pflicht als Frau erfullen?
Für wen? Für die? Für dich? Für mich?
Ich hab’ keine Lust meine Pflicht zu erfullen!
Für dich nicht, für mich nicht,
Ich hab’ keine Pflicht!

Marlene hatte andere Pläne
Simone Beauvoir sagt: “Gott bewahr!”
Und vor dem ersten Kinderschreien
Mss ich mich erstmal selbst befreien
Und augenblicklich Fühl’ich mich
Unbescheiblich weiblich – WEIBLICH

Nina Hagen

Even schoot ze door het beeld in de film Rock ’n Roll Junkie, die ter ere van het de dood van Herman Brood herhaald werd: Nina Hagen. Van haar ken ik maar één liedje, eigenlijk maar een regel: Ich fühl mich …. unbeschreiblich Weiblich. Die titel alleen is reden genoeg om het liedje te bespreken. Hij is prachtig en totaal onvertaalbaar. Ik vond twee Engelse pogingen: all woman en indescribable feminine: sneu. Eén zo’n woordcombinatie rechtvaardigt het bestaan van een taal.
Unbeschreiblich is natuurlijk een mooi, passend bijvoeglijk naamwoord, maar de grote kracht zit in Weiblich. Het woord is sterk. Twee duidelijke, evenwaardige lettergrepen, eindigend op zo’n Duitse G, die nog even doorloopt: chchch. Heel anders dan ons zachte, weifelende ‘vrouwelijk’. ‘Weiblich’ is krachtig, maar wel supervrouwelijk. Het heeft niets te maken met lieve meisjes, sissy’s, wijffies maar verwijst naar toornige godinnen en femmes fatales. De toevoeging Unbeschreiblich versterkt dat nog een keer. Deze vrouwelijkheid valt (voor mannen) niet te begrijpen, laat staan te beschrijven. Die heb je, voel je.
In het liedje worden twee oerbeelden van vrouwen tegenover elkaar gezet: de verzorgende vrouw, de moeder, tegenover de fatale vrouw, bewust van haar seksuele aantrekkingskracht. In het lied wordt gekozen voor het moment dat die tegenstelling het scherpst naar voren komt: bij een vrouw die net zwanger is.
Er is geen twijfel aan welke kant de zangeres staat: ze wil het kind niet. Ze pleegt abortus, maar voelt zich er na afloop toch beroerd over en wil snel van dat (schuld)gevoel af. Ze verzet zich tegen het idee dat ze een verzorgende vrouw zou moeten worden. Alsof kinderen baren een plicht is, datgene wat een vrouw een vrouw maakt. Zij heeft andere doelen, andere voorbeelden, maar voelt zich toch meer dan ooit VROUW.
Het lied is geschreven in 1978, tijdperk van de punk, van militant feminisme, van aksie. Dat zien we in de tekst terug. Haar taal is platvloers: ze kotst, vreet pillen in plaats van ze te slikken en heeft het over het aanschaffen van kinderen in plaats van ze te krijgen. Ze shockeert, schreeuwt haar gelijk naar buiten. Het lied is een agressief statement tegen de gevestigde orde, waar geen plaats is voor nuances. Er is een strijd die gestreden moet worden.
Een tiental jaar later is die strijd grotendeels gestreden en zijn liedjes over dit onderwerp niet langer politiek. Het grote popicoon uit de jaren ’80 zingt ook dat ze zwanger is. Madonna vraagt haar vader in Papa don’t preach niet boos te zijn dat ze zo jong al zwanger is geraakt. Tegen haar vaders wil en adviezen van haar vriendinnen in wil ze het kind graag houden. In het decennium daarna wordt ze zelf moeder maar blijft, zonder enig politiek gekrakeel, Unbeschreiblich weiblich.
nina
Een tiental jaar later …?
Daniël Tijink

About emilio