In Liedjes Bloeyende

Waar Gerrit Komrij de mooiste Nederlandstalige gedichten tot leven wekt op de achterpagina van de NRC en deze bundelde onder de titel ‘In liefde bloeyende’, worden hier liedjes belicht die ook zonder de bijbehorende muziek van het papier parelen.

The RiverI come from down in the valley
Where mister, when you ´re young
They bring you up to do like your daddy done
Me and Mary we met in highschool
When she was just seventeen
We ´d drive out of this valley down to
where the fields where green

We´d go down to the river
And into the river we´d dive
Oh down to the river we´d ride

Then I got Mary pregnant
And, man, that was all she wrote
And for my 19th birthday I got a union card and a wedding coat
We went down to the courthouse
And the judge put it all to rest
No wedding smiles, no walk down the aisle
No flowers no wedding dress

That night we went down to the river
And into the river we´d dive
Oh down to the river we did ride

I got a job working construction for the Johnston Company
But lately there ain´t been much work on account of the economy
Now all them things that seemed so important
Well, mister they vanished right into the air
Now I act like I don´t remember
Mary acts like she don´t care

But I remember us riding in my brothers car
Her body tan and wet down at the reservoir
At night on them baks I´d lie awake
And pull her close just to feel each breath she´d take
Now those memories come back to haunt me
They haunt me like a curse
Is a dream a lie if it don´t come true
Or is it something worse
that sends me down to the river
though I know the river is dry
That sends me down to the river tonight
Down to the river
My baby and I
Oh down to the river we ride

Bruce Spingsteen

The River is een van de bekendste liedjes van een van de bekendste zangers in de historie van de popmuziek. Er gaat geen top-100-allertijden voorbij of dit nummer is in de hoogste regionen terug te vinden. Toch vertoont het nummer nog steeds geen sleetse plekken: een klassieker van formaat dus.
Als ik leraar liedjes schrijven was, zou ik dit nummer als schoolvoorbeeld van een geslaagd liedje beschouwen en, verzekerd van de didactische kwaliteit, aan mijn pupillen voorleggen. Het lied heeft een verhaal met een kop en een staart. Er is een terugkerend refrein dat steeds nagenoeg hetzelfde is, maar in de schaduw van de coupletten telkens een andere lading heeft. Als ware het koorreien uit een Griekse tragedie, die het verhaal versterken. In de coupletten wordt in korte, rake zinnen een verhaal verteld. Grote thema’s worden aangeraakt zonder dat het lied er krakend onder bezwijkt. Eén ervan benoemt Springsteens bij zijn CD met Greatest Hits: ´I saw friends and family struggling to lead decent, productive lives and I felt an everyday kind of heroism in this´. Het lied lijkt ogenschijnlijk moeiteloos geschreven. Geen geforceerde zinswendingen, overbodige herhalingen of stoplappen. Geen bloemig taalgebruik. Het lied is vanzelfsprekend, onontkoombaar, alsof het er altijd al was.

Dan het verhaal zelf. Het eerste couplet schetst de leefomstandigheden, maar benadrukt eigenlijk vooral wat mist. De hoofdpersoon komt uit ´the valley´ en niet uit een bruisende stad. Hij moet doen wat zijn vader deed, en er is dus geen tijd is voor dromen, twijfels, en eigen keuzes. Nog in datzelfde couplet begint het verhaal met de verliefdheid van de zanger. Mooi en onschuldig begint deze, maar door de voorafgaande situatieschets ligt over de prille liefde voor het meisje van 17 al bij voorbaat een grauwe sluier.
Springsteen geeft nog even rust. Na de vallei wordt de rivier geïntroduceerd. Als beeld van een plek waar nog wel plaats is voor dromen, waar liefde kan bloeyen.
Maar de dromen zijn van korte duur. In de volgende zin al wordt het meisje zwanger. Hun leven vol verwachtingen, dat ze als jong-volwassenen nog maar net zelf in handen hadden, ontglipt hen alweer. Net als voorheen zijn anderen de baas over hun leven: ´the judge put it all to rest´, zijn baas, het dorp waarin ze vastzitten. Alleen als ze samen naar de rivier rijden vinden ze nog een vleugje romantiek in hun prille huwelijk.
Romantiek die snel vervliegt in het harde leven. Een leven waar hard werken eerst nog loont, maar de werkloosheid al snel opduikt en het dagelijkse geluk bezoedeld. De mooie momenten zijn er alleen nog in verre herinneringen en de vraag die hen (en de luisteraar) blijft achtervolgen is:

is a dream a lie if it don´t come true, or is it something worse?

Deze vraag drijft de hoofdpersoon opnieuw naar de rivier. Hij zoekt naar de enige plek waar dromen altijd mogelijk was. Maar de rivier is drooggevallen en er rest niets dan een droge dorre bedding. Geen bruisend water en springende forellen en dus geen vruchtbare grond voor mijmerij.

Het einde van de roman is open: haalt de zanger zijn schouders op om ze nog een keer onder het leven te zetten of zal de rivier alsnog de uitweg vormen uit een leven vol teleurstellingen?

Daniël Tijink

About emilio