David Lynch in miniatuur

Het wonderlijke kereltje met de ringbaard hier rechts afgebeeld is een oude bekende voor mensen die animaties op het internet zoeken. Het ventje is de hoofdpersoon uit de ietwat sinistere flashanimaties `Modern Living’. Korte zwart-wit animaties van de hand van Han Hoogerbrugge. In de animaties lijken de eigenschappen van het moderne leven het kereltje aan alle kanten te overvallen – aanvallende kranten, registrerende camera’s of reusachtige sigaretten die het mannetje een asbak indrukken. Modern Living beeldt meer uit dan alleen de moderniteit. Het zijn een soort sfeerimpressies die dromerig aandoen. De muziek is veelal zweverig en donker, de beelden geestig en beklemmend. Aangevuld met cryptische titels en teksten leveren Modern Living een intrigerende mix op van ballet, cartoon, videogames, comics, en fotografie. Het is lastig in woorden te vatten wat Modern Living is. De meeste animaties zijn hoofdzakelijk geestige, strak op de muziek geregisseerde bewegingen. In een aantal animaties resulteren de bewegingen in een droomwereld die associaties opwekt. Deze filmpjes boeien het meest. In nummer 50 `With a little help….’ bijvoorbeeld, kijkt de ringbaard in de spiegel. Wanneer je op de flashknoppen drukt verandert het spiegelbeeld in verschillende gedaanten waarbij gelijktijdig in een flits namen in letters van kunstenaars of artiesten verschijnen. Nummer 83 `Possessed’ toont de ringbaard achter een desk van waarachter hij een computermuis bedient. Het verschuiven van de muis doet zijn hoofd bewegen en veranderen in onder meer een schedel, het hoofd van een geit of een aantal sigaretten die elk een eigen tekst uitspreken. Wanneer je op het hoofd klikt, klinkt er een geluidsloop met uitspraken als `oneliner’ en `feeling right tonight’. En in nummer 78 `Oracle’ verandert het ventje in een schedel die zegt `If you can make it through the night and get up in the morning, you’re gonna live forever’. Het zijn dergelijke wonderlijke statements die, aangevuld met de donkere, dromerige muziek, de Modern Living animaties suggestief maken en associaties opwekken. Reden om eens bij de maker aan te kloppen om te vragen wat hij nu eigenlijk bedoelt of wil met Modern Living en zijn andere animatiewerk. Een vraaggesprek over animatiepersonages op het toneel, de kracht van geluid en David Lynch.

Rogier Verkade:
Hoe zou je jezelf noemen wat betreft je flash animaties; grafisch ontwerper, auteur, kunstenaar?

Han Hoogerbrugge:
Wat betreft mijn eigen site kunstenaar

RV:
Is je site vooral een `speeltuin’ om dingen te proberen, of heb je vooraf een duidelijk vooropgezet doel?

HH:
Het is niet echt een speeltuin. Ik streef er altijd naar een afgerond werk te tonen, geen experimenten om het experiment. Voor mij is elke animatie een eigen werkje dat als bouwsteen fungeert voor het totaal.

RV:
Wat is het `totaal’ dan precies? Heb je daar vooraf ook een duidelijk beeld van of is dat iets dat zich gaandeweg ontwikkeld?

HH:
Het totaal is een zelfportret. Niet alleen van mijzelf als persoon maar vooral ook als weerspiegeling van de tijd waarin ik leef. Het is altijd de bedoeling geweest werken te maken waarin de tijdsgeest gevangen zit. Dat was ook de reden toentertijd om elke twee weken een nieuwe animatie te maken, ik verwachtte door de hoeveelheid de tijdsgeest aardig te kunnen vangen.

RV:
Vanwaar de drijfveer de tijdsgeest te vangen? De animaties van modern living zijn nogal sceptisch of op zijn minst ironisch over de huidige tijdsgeest. Zijn de animaties in die zijn ook een uitlaatklep voor irritaties?

HH:
Over de drijfveer kan ik niet veel zeggen. Waarom doe je zoiets?
Ik hoor vaker dat mijn animaties sceptisch zijn of ‘dark’ zoals vooral Amerikanen dat noemen. Ik weet niet. Ik heb het prima naar mijn zin in deze tijd. Misschien zijn juist de niet zo leuke dingen wel makkelijker om iets mee te doen. Ik geloof niet dat irritaties over het algemeen een reden zijn om iets te maken. Ik heb ooit een animatie voor smallzine gemaakt over de helpdesk van KPN, dat was echt een irritatie. Verder zijn het volgens mij meer sferische omschrijvingen van bepaalde gevoelens. Niet echt een uitlaatklep eigenlijk, ik voel me niet beter als ik een animatie afheb.

RV:
Wat betreft dat sceptische, of de donkere sfeer: de animaties van Modern Living doen mij altijd erg aan de sfeer van David Lynch films denken, in het bijzonder de muziek trouwens. Vind je dat ook of juist niet?

HH:
Ok, ja ook dat hoor ik vaker, kreeg vandaag nog een mailtje met Lynch vergelijking.
Als Lynch fan vind ik dat natuurlijk niet zo erg 🙂 Wat ik zelf bij Lynch heel goed vind is de combinatie van humor en `darkness’ dus wat dat betreft klopt de vergelijking wel. Ook qua muziek is er wel overeenkomst denk ik. Ik ben nog steeds onder de indruk van de kracht van geluid en muziek bij bewegend beeld. Soms heb ik het gevoel dat muziek/geluid bijna nog belangrijker zijn dan het beeld. Bij Lynch is de muziek ook altijd meer dan een geluidstrack, net als bij Tarantino trouwens. Ik besteed veel tijd aan het zoeken van de juiste muziek.

RV:
De muziek in Modern Living vind ik fantastisch. Je kunt ook wel merken dat er veel nadruk op het geluid ligt in je animaties. Zoek je altijd bestaande muziek of geluiden of componeer je ook wel zelf de muziek?

HH:
De meeste muziek komt uit mijn eigen cd-collectie. Ik werk altijd met korte loops en moet dus op zoek naar muziek die dat kan hebben. Vaak pas ik ook allerlei filters toe die de track volledig onherkenbaar maken. Voor een paar animaties heb ik zelf het geluid gemaakt maar mijn muzikale vaardigheden zijn niet zo goed.

RV:
Het is vaak onherkenbaar ja, ik geloof dat ik slechts bij een stuk of vier animaties de originele bron muziek van de muziek herken. Iets anders dat mij opvalt is het gevarieerde perspectief in je animaties – heel vaak gebeurt er van alles vanuit alle denkbare perspectieven. Is dat iets waar je erg op let? `Black Hole Vertigo’ is illustratief in dit opzicht.

HH:
Bedoel je perspectief letterlijk, de manier waarop je tegen de animatie aankijkt?

RV:
Ja, letterlijk inderdaad

HH:
Ja dat hoort bij het totaal net als kleur, achtergrond en geluid.
Het is altijd zoeken naar een combinatie die werkt. Als ik een animatie maak als tribute aan een aantal inspiratiebronnen van mij (Nr. 82 ‘Credits’), dan moet ik klein zijn. Want ik voel me ook klein t.o.v die grote namen. Zoiets. Maar soms denk ik er niet bewust over na, laat ik me gewoon door het werk zelf vertellen wat ik moet doen. Zoals bij `Black Hole Vertigo’.

RV:
Het lijkt een beetje symbolisch voor de moderne tijd: het `kleine’ individu dat weggevaagd wordt door zaken die enorm groot zijn geworden (maar van zichzelf eigenlijk klein zijn) – zoals de krant in `news bug’.
Is dat juist denk je of voert deze interpretatie te ver?

HH:
Op zich is dat niets nieuws, individuen worden al zolang als we bestaan door de grote golven in de geschiedenis weggevaagd. Ik denk wel dat nog nooit eerder zoveel mensen zich daarvan bewust zijn. De krant is een van de media die die bewustwording in gang gezet heeft. Nu is er ook radio, tv, internet, etc. Zoveel input en zoveel verschillende standpunten, dat is nieuw. En dat maakt onze tijd, en dat wil ik vangen.

RV:
Hoe ga je te werk als je een animatie maakt? Eerst het concept en dan de beelden en de muziek, of juist in een andere volgorde? Werk je met storyboards bijvoorbeeld?

HH:
Ik heb altijd een notitieblokje bij me. Daar noteer ik van alles in. Ideeën, citaten, beschrijvingen etc. Dat is meestal het uitgangspunt voor de animaties. Ik werk niet met storyboards, is niet echt nodig met van die korte dingen. Voor de videoclip van Dead man Ray heb ik voor het eerst met een soort van storyboard gewerkt, er waren gewoon teveel verschillende elementen om in mijn hoofd op een rijtje te krijgen.

RV:
Was het lastig om met beeld de al `gegeven’ muziek te omlijsten in die videoclip? Wat viel mee, wat viel tegen?

HH:
Nee, wel prettig eigenlijk. Krijg je in grote lijnen al aangeboden wat het tempo zal zijn van de animatie. In dit geval werkte dat ook goed omdat ik volledige vrijheid had. Ik heb wel aarzeling gehad omdat ik er vanuit ging dat ik de bandleden moest gebruiken in de clip maar dat wilden ze juist niet. Wat niet meeviel was de tijdsdruk. In totaal had ik een maand om de clip te maken en dat vind ik zelf te kort. Ik had veel meer willen doen met de clip. Ik had nog veel meer animaties willen toevoegen, de clip had voller gemoeten.
RV:
Heb je behoefte aan andere `podia / media’ voor je animaties? bijvoorbeeld filmdoek, musea of tv? Een zaal vol installaties modern living in een museum voor moderne kunst lijkt mij bijvoorbeeld fantastisch.
Zo ja, wat heeft dan je voorkeur?

HH:
Ik heb zeker behoefte aan andere podia en die gebruik ik dan ook. Vorig jaar een lineaire video gemaakt van een aantal modern living animaties die op een aantal festivals geprojecteerd is, Oberhausen, Barcelona, Londen, Toronto. Verders animaties voor dansstuk van Sascha Engel’s ‘La Schmoove’, heb mijn animaties in bruikleen gegeven aan Centraal Museum Utrecht en dan natuurlijk de clip en de animaties voor Tros Triviant op tv.

RV:
Dat klinkt goed! worden je animaties in dat dansstuk als zeg maar `decor’ geprojecteerd op een doek of moet ik het anders zien?

HH:
Projecties inderdaad maar interactief met het stuk. In ‘La Schmoove’ was ik een soort digitale demon/god die de dansers min of meer onder controle heeft. In het nieuwe stuk ben ik de dood die de danseres in het dodenrijk lokt.

RV:
Dus je speelt zelf ook in het stuk?

HH:
Als animatie dan ja.

RV:
Je creëert een soort acteurs op het toneel in de vorm van animaties?

HH:
Ik ben als animatiefiguur op een projectie in het stuk aanwezig, omdat ik actief invloed heb op het stuk kun je dan wel spreken van een acteur 🙂

RV:
Dus je `stuurt’ je animatie ook live tijdens het stuk?

HH:
In geval van ‘La Schmoove’ wel, voor het volgende stuk zijn we daar nog niet uit.

RV:
Heb je verder nog plannen voor de komende jaren, of kijk je een beetje wat er op je afkomt?

HH:
Plannen doe ik niet echt, daar heb ik het te druk voor 🙂
Ik ben nu bezig met een groot online project ‘Hotel’ dat geproduceerd wordt door submarine.nl. Tien afleveringen. Daar ben ik net mee begonnen, kan er nog niet veel over zeggen maar de bedoeling is dat ik in een soort van hotel ook andere personages dan mezelf ga animeren.

RV:
Boeiend, leuk om te zien hoe je animaties van het net de niet virtuele wereld in wandelen. Dit was het wel wat mij betreft, hartelijk dank!

Rogier Verkade

About rogier verkade