Verder met boeiende en saaie films

<!–#set var="description" value="Drie filmbesprekingen van Rein van der Woude. Dit keer: L’Enfant, Lila dit þa, en Pride and Prejudice” –>L’Enfant (Gebr. Dardenne)
In Rialto, de bioscoop die altijd zoveel exotisch leed in zijn films doet, draait dezer dagen L’enfant, dit keer leed wat dichter bij de deur. Een jong stel is juist moeder en vader geworden van een -uiterst rustige- baby. Ze behoren kennelijk tot de “volkomen ontwortelde, ontspoorde jonge generatie die de goedkope wijken van de moderne Europese steden bewoont”. Ze hebben geen Moslim-achtergrond, maar horen natuurlijk bij die groep die auto’s verbrand en ouwe buurmannen overhoop steekt. Het meisje heeft de bevalling volbracht zonder dat haar vriend erbij was. Deze knul heeft geen huis, verhuurt af en toe de flat van zijn vriendin als onderdeel van zijn constante jacht op -criminele- inkomsten. Ook zijn baby-zoon plaatst hij in die categorie: hij hoort dat je baby’s goed kunt verkopen op de zwarte adoptiemarkt. Hij verhandelt het kindje, zeer tot woede van de moeder. Hij haalt het terug en belandt daardoor in een verschrikkelijk afpersingscircuit. Hoe gelukkig was hij tot deze dag! Lekker oude mensen van hun tas beroven, er op los neuken, stoeien, zuipen, leuke dingen kopen en weer verkopen. Alles zonder enige reflectie op zijn leefwijze. Als een argeloos dier, niet gehinderd door een moraal.
l'enfantOf als een kind? “L’enfant, dat is hij. Hij is nog een kind” zegt een geïnterviewde bioscoopbezoekster in Het Parool’s Popcorn Panel. Zijn niet-opgevoede jonge armen als kinderen? Vast niet. Beledigend voor kinderen, toch. Waar hebben de Dardennes het eigenlijk over? De Dardennes doen geen enkele moeite om uit te leggen waarom die jongeman zo onaardig is. Ja, zijn moeder kan niets voor hem betekenen omdat ze een smerig soort liaison heeft. Word je daar zo van? Of moeten wij, kijkers, zijn achtergronden invullen?
Is dit gegeven boeiend? Nee, het wordt pas leuk als die jongen op heterdaad wordt betrapt en achtervolgd door smerissen. Ondanks de schijn is L’enfant niet meer dan een thriller. Het gebruikt gemakkelijke clichés om een sociaal bewogen achtergrond te suggereren. Het happy end bevestigt dit.Waarom, Het Parool, vier sterren?

Lila dit ça (John Daly)
Het Filmmuseum presenteert al weken lang Lila dit ça van John Daly. Deze film speelt ook in een buurt waar op dit moment de auto’s, misschien wel tot vreugde van overtuigde OV-gebruikers, de nachthemel verlichten met hun vurige schijn. Maar hier geen dubbele bodem, hier gaat het gewoon over seks. Lila (Vahina Giocante) is een hitsig blondje van 16 dat haar wellustig oog laat vallen op Chimo (Mohammed Khouhas) en die hem vraagt of hij haar poesje wil zien. Chimo schrikt daar wel een beetje van, maar laat zich gemakkelijk inpalmen. Begrijpelijk valt dat niet zo in de smaak bij jaloerse en verontwaardigde vriendjes. Vergeefs proberen ze Chimo terug te brengen op het rechte pad. Slechte vriend Mouloud (Karim Ben Haddoe) wordt het eerst boos en beraamt een plan om het lichte meisje een lesje te leren. Dit laat Lila niet over haar kant gaan en even lijkt het of de verhoudingen in de verder zo gezellige buurt verstoord zijn. Nee dus. Chimo doet wat Lila zo graag wil. Ze verlaat de buurt waar ze een tijdje bij haar oma logeerde en iedereen is gelukkig. Waaraan je maar kunt zien dat je niet te gauw slecht moet denken over buurten waar tenminste eens iets gebeurt. Bovendien is Giocante zo charmant dat van verveling of saaiheid in deze film geen sprake kan zijn. De vier sterren die Het Parool hier ook weer toekent zijn verdiend!

LilaNu verlaten wij even de heffe des volks, door sommige Franse ‘heren’ aangeduid met plebs, tuig en andere onnette termen en stappen over naar het Engelse platteland. Niet dat van heden ten dage, maar dat van de 18de eeuw, de tijd toen de aristocratie het in dat land nog voor het zeggen had.

Pride and prejudice (Joe Wright)
Tien jaar na Ang Lee komt Joe Wright weer met een verfilming van Jane Austens beroemde roman. Die beroemdheid is vrij recent. Tot de jaren’70 was het volgens ingewijden een braaf boek dat scholieren voor hun Engelse lijst konden lezen. “Emma” van dezelfde schrijfster werd vaker gekozen. De filmische mogelijkheden zijn veel later ondekt en geëxploiteerd. Op internet ontdekte een schrijver een artikel over dit onderwerp van ene Ellen Moody, genaamd ‘Jane Austen on Film’.Van dit artikel volgt nu een parafrase omlijst door noties van de schrijver:
Moody stelt dat de echte Austenmania pas is begonnen in 1995 met Ang Lee. Vanaf 1943 tot dan rekenden de filmmakers het tot hun taak om J.A.’s oeuvre dichterbij het grote publiek te brengen, het met meer of minder succes uit te leggen en hadden zij nog geen kasboeksuccessen in de planning. Wat is dan Austens boodschap?

In de eerste plaats legt ze met veel ironie uit hoe de mensheid geteisterd wordt door snobisme. De sjieke dames in hun grote huizen laat ze de horkerigste en stomste dingen zeggen over en tegen de lager dan hen geplaatsten. Deze op hun beurt kijken veel te hoog op tegen dat soort mensen of ze begrijpen hun arrogantie en lijden er onder. Een ander thema is het gebrek aan bedachtzaamheid van veel jonge vrouwen. Die laten zich veel te gemakkelijk inpalmen door de heren der schepping met soms de vreselijkste gevolgen. Eer was nog teer in de 18de eeuw. Austens heldinnen zijn niet zo: ze denken na en ze passen er voor op iets verkeerds te doen of te zeggen. Schrijver dezes lette als scholier na een Austenboek zeker een week lang op zijn tellen. Er zit verder best veel feminisme in deze romans. Een meisje verdiende alle respect door haar waardig en intelligent gedrag. Het is niet zo dat respect afhangt van een huwelijk met een goed gesitueerde man. Eigenlijk is J.A. daarin niet consequent: eerst laat ze haar dappere vrouwen veel echt respect oogsten en dan krijgen ze er nog een rijke man bij ook. Alsof zulk optreden zonder falen een beloning oplevert.
pride and prejudice
Hoe anders gebruiken de filmmakers die bij de tijd zijn de stof van Austens romans?Hoe krijgen we het grote publiek naar die films? Dat is nu hun opdracht en leidraad. In de eerste plaats moeten de hoofdrollen vervuld worden door box office successen. Beeldschone mensen die hun rol een soort mythische lading geven en die maanden van te voren al worden gepushed. Colin Firth wordt als Mr Darcy een prototype van Engelsheid en mannelijkheid (en kan later moeilijk andere rollen spelen).En ook de vrouwelijke actrices in de hoofdrollen zijn meer dan hun eigenlijke rol. Ze zijn ook nog eens seksbommen, toverprinsessen enz.….
J.A.-fims maken de kijkers ook blij door ze de gelegenheid te bieden om weg te dromen naar die heerlijke 18de eeuw. Naar de tijd toen landschappen nog niet bedorven waren door de industrie, naar de tijd toen de(sommige) mensen nog prachtig gekleed gingen en dansten op mooie muziek en niet op electronisch versterkte rotherrie.
Natuurlijk mag een en ander niet te serieus worden en daarom bevatten deze films heel veel lol, heel veel reuring. De toeschouwer wordt wakker gehouden door veel beweging op het doek. Veel geloop, veel geren, veel gedoe met paarden. Als het filmdoek maar niet pratende mensen toont die in een kringetje op stoelen zitten. Echte lezers hebben zo’n beeld voor ogen en dat moet worden uitgeroeid.
Natuurlijk is de feministische kant niet attractief om te vertonen. De leading ladies geven aan het begin nog wel wat strijdbaars ten beste, maar uiteindelijk geven ze zich toch gewonnen aan het sterke geslacht.Teveel strijdbaarheid houdt de mensen uit de bioscoop. Op een slimme manier krijgen de kijkers toch het idee dat vrouwonvriendelijke toestanden kennelijk bij de 18de eeuw behoorden en dat 21ste eeuwers daarvoor zijn gevrijwaard. Prettig, nietwaar? Jane Austen zal nog talloze malen, tot grote tevredenheid van het geboeide en geamuseerde publiek verfilmd worden.

Rein van der Woude

About rein van der woude