De Wortels van de Westerse Beschaving

Eurocraten zoals Valerie Giscard d’Estaing hebben de mond vol van de wortels van de Westerse Beschaving: datgene wat alle landen in het Culturele Fort Europa met elkaar delen. Die wortels zijn: de Griekse/Romeinse beschaving, de Joodse beschaving en de Christelijke Beschaving. 

Ergens hebben de Eurocraten wel gelijk: dat zijn inderdaad in onze kunstgeschiedenis de meest terugkerende thema’s. We zien inderdaad weinig verwijzingen naar Gilgamesh, maar wel naar Achilles, weinig naar Ismaël maar wel naar Isaak, weinig naar Mohammed en veel, heel veel naar Jezus. 

Het mooie van cultuur echter, is dat het een continu levend en vibrerend iets is. Wat wij nu als onze culturele wortels beschouwen verandert van dag tot dag, en dat verandert op basis van waar wij, en onze kunstenaars en filosofen en spirituele leiders, hun inspiratie vandaan halen. Zo ben ik bijvoorbeeld regelmatig geïnspireerd door het Boedhisme en Hindoeïsme, terwijl ik geheel en al “blank” ben opgevoed. Zo kunnen we dus allerlei elementen toevoegen als ‘wortel van onze beschaving’. 

Dat betekent ook dat we via datzelfde proces sommige wortels gewoonweg kunnen wegsnoeien en verwijderen. En dat is een kans die we met beide hadden moeten aangrijpen: ik stel voor dat we één wortel wegsnoeien en vervolgens naar keus er een paar toevoegen. Over dat toevoegen wil ik het later hebben, maar eerst dat snoeien: ik vind namelijk dat we de Christelijke wortel van ‘onze Europese Beschaving’ moeten weglaten. Waarom? Omdat die Christelijke wortel enerzijds saai en ongeïnspireerd is, en anderzijds psychotisch en intolerant. 

Het saaie en oninspirerende is genoegzaam bekend. Werp eens een wijde blik op onze kunstgeschiedenis: kijk bijvoorbeeld eens naar de veel voorkomende thema’s in de schilderkunst. Uit de wereld der Grieken hebben we de spannende momenten uit hun mythologie, een mythologie waar Goden al neukend en zuipend elkaar en ons stervelingen voor de gek hielden, wat hilarische, prachtige, soms duistere verhalen opleverde zoals Leda en de Zwaan, Actaëon en Diana en Echo en Narcissus. Uit de wereld van het Jodendom hebben we even prachtige verhalen: dit is het verhaal van een veelgeplaagd volk dat vecht om haar plek in de wereld te vinden in naam van een strijdlustig en veeleisende God, wat schitterende taferelen biedt voor de schilder, zoals Mozes en de Stenen Tafelen, Abraham en Isaak en Judith en Holofernes. 

Catharina van AlexandriëMaar welke verhalen houden we over aan die Christelijke wortel? Een paar voorbeelden: Het verhaal van de Maagd Maria, die haar hele leven zuiver is gebleven. Het verhaal van, ik pluk er zomaar een heilige uit, St. Catharina van Alexandria, die haar hele leven zuiver is gebleven – en doodgemarteld werd. Het verhaal van St. Nicolaas, die zijn hele leven goede daden verrichte – en toen doodging. Het verhaal van St. Sebastiaan, die zijn leven wijdde aan het bekeren van heidenen – en doodgemarteld werd. 

AL-LE-JE-ZUS wat een saaie verhalen! Het gehele Katholieke Heiligenpantheon is een kaleidoscoop van steeds weer meer van hetzelfde: Heilige, deed het Goede in naam van De Heer, werd doodgemarteld. Heilige, deed het Goede in de naam van de Heer, werd doodgemarteld. Heilige, deed het Goede…ad infinitum. De perfide en blasfemische en tot vervelens toe repetitieve litanie van sex, dood en verderf van Marquis de Sade is er niks bij – Hij had zijn ‘Justine, en de nadelen der deugd’, beter kunnen vullen met deze oneindige reeks, die welhaast wiskundig doortelt tot in een Oneindig en Gruwelijk Noodlot, dan zijn eigen pennenvruchten, want een betere reden om de Heere vooral maar niet te dienen dan dit aardse inferno saaie zuiverheid beloond met marteling is er niet. 

St. DominicusEn dat brengt me gelijk op het psychotische en intolerante, oftewel, het ziekelijke aan die Christelijke wortel. Want waar al die Heiligen nog goed voor zijn, en grond om die mensen heilig te verklaren, is het overwinnen van de heidenen. Neem bijvoorbeeld St. Dominicus, stichter van de Dominicaanse Orde, die eigenhandig de Inquisitie uitvond en de nachtmerrie werd van de verder zo vreedzame Albigenzen in Zuid-Frankrijk. De Spaanse Inquisitie alleen al voerde 125.000 processen tegen beklaagden – en inderdaad, recentelijk bedekte de Kerk die processen met de mantel van huichelachtige heiligheid door te stellen dat er van die 125.000 slechts 59 in een brandstapel eindigden. Maar zelfs als het aantal van 59 klopt, wat niemand gelooft, dan nóg: het standaard boekwerk van de Spaanse Inquisiteurs, Malleus Maleficarum, de Heksenhamer, zeg maar een ‘Hoe martel ik vrouwen voor dummies’ beschrijft uitvoerig wat voor gruwelijks een Inquisiteur allemaal mag doen tijdens dat proces. 125.000 processen erkend door de Kerk, betekent een bekentenis voor op zijn minst 125.000 gruwelijke martelingen, alleen maar omdat iemand een ander geloof had, een wat andere interpretatie van Het Enige Ware geloof, of gewoon een beetje een scheef oog.
Die intolerantie in de Christelijke traditie is genoegzaam bekend, maar voor het waanzinnige is minder oog. Toch speelt dat ook een grote rol in de Christelijke traditie: Neem bijvoorbeeld de Maagdelijke Prinses Ursula, die vrijwillig met haar 11.000 (!) maagdelijke volgelingen zich vrijwillig naar de slachtbank van Attilla de Hun bij Keulen liet leiden. Of bekender, Johannes der Openbaringen, die in een ziekelijke wraakfantasie de gehele niet-Christelijke wereld op een gruwelijke wijze van een niet-eind voorziet: niet-eind omdat de marteling die hij belooft aan alle ongelovigen door God zelve in de Hel voor alle Eeuwigheid wordt voortgezet. 
Het intolerante en waanzinnige van het Christendom vonden een perfect huwelijk op 13 april 1204. Dat was namelijk de dag waarop de ‘helden’ van de Vierde Kruistocht, u weet wel, zo’n massaal volksleger met als enkel doel het afslachten van waterpijprokende en commentaren op Aristoteles-lezende Mohammedanen hun kunstje vertoonden in Constantinopel. U weet wel, dat bastion van dat ene geloof, dat smerige, vieze geloof wat de Vierde Kruistocht kostte wat kost de kop in wilde drukken, in de knop vermorzelen, u weet toch, dat geloof…van…Het Christendom, inderdaad! Drie hele dagen lang plunderde en slachtte de ene Christen de andere Christen, in naam van het geloof maar stiekem, nou ja, helemaal niet zo stiekem, alleen maar voor het eigen gewin.
Daar ligt ze dan, volledig bloot, in al haar naakte, perfide, hoerige Glorie: “De Christelijke Wortel van Onze Beschaving”. In tijden dat ze in de minderheid is, is ze dodelijk saai in haar zuiverheid en zelf-opoffering, in tijden dat ze in de meerderheid is aarzelt ze geen moment om in complete waanzinnigheid oorlog te voeren tegen alles wat beweegt, en vooral oorlog tegen zichzelf. Rabiaat, levensgevaarlijk, of bloedsaai. Dat is de Christelijke wortel van onze Westerse beschaving. U begrijpt waarom ik haar liever zou wegsnijden.

About absint