Misbruik van de kiezers

Enkele jaren geleden discussieerden Jacques Chirac en Lionel Jospin over o.a. verkiezingsbeloften. Jospin zei dat je een beetje voorzichtig met je beloftes moest zijn, want je moet je beloftes ook waarmaken. “ Welnee”, reageerde Chirac. “Verkiezingsbeloftes maak je alleen maar om de verkiezingen te winnen en daarna doe je lekker wat je zelf wilt.”
De Nederlandse politiek zal niet gauw zo ongegeneerd eerlijk zijn als de Franse president, maar in de praktijk heeft ze zijn gedrag overgenomen. Bij de verkiezingen van 1998 ging de PVDA uit van een bezuiniging van 8,8 miljard, de VVD van 17,6 miljard. Het regeerakkoord kwam uiteindelijk bij wijze van compromis uit op… 18 miljard (guldens). Bij de laatste tweede kamerverkiezingen in januari 2003 spraken alle grote partijen in de campagne over bezuinigen van enkele miljarden. PvdA en CDA wonnen de verkiezingen en bij de onderhandelingen was de discussie ineens: bezuinigen we vijftien of twintig miljard? Uiteindelijk ging het kabinet van CDA, VDD en D66 uit van achttien miljard (euro’s).

Als kiezer kun je dus van één ding zeker zijn: het verkiezingsprogramma waar je op stemt wordt niet uitgevoerd. In Den Haag is kennelijk, al dan niet stilzwijgend, afgesproken dat er gezamenlijk kiezersbedrog wordt gepleegd, en het erge is dat men het normaal vindt: politici, kiezers, en niet in de laatste plaats media, waarin ik werkelijk niets over deze afgang der democratie kon lezen.
We zijn dit bedrog normaal gaan vinden.
We zijn het ook normaal gaan vinden dat de Tweede Kamer een hele dag debatteert over officier van Justitie Tonino die zijn computer met bedrijfsgeheimen bij het vuilnis had gezet. Verantwoordelijk minister Donner zei hierover ‘dom’ en de politici in de kamer putten zich uit in formuleringen als ‘ontzettend dom’ en ‘oliedom’. Uitkomst van het debat: OM-medewerkers moeten voortaan voorzichtig zijn met bedrijfsinformatie. En het dagenlange ‘debat’ over de theoretische invoering van de sharia ligt nog vers in het geheugen.
We vinden het ook allen normaal dat 149 kamerleden, vlak na de moord op Theo van Gogh, hebben gestemd voor een verbod op ‘haatzaaiende zenders’. Een niet te realiseren maatregel: omdat op Internet al deze zenders te zien blijven.
We vinden het ook normaal dat de grote partijen in de kamer een functionaris hebben die de verdeling van bestuursposten over de partijen in het land in de gaten houdt. Dit betekent dat partijlozen nooit een bestuurlijke functie kunnen vervullen en dat iemand de ene keer bestuurder is, de andere keer controleur, dan weer adviseur. Het betekent: een ondemocratische regentencultuur.

Zo en dit is ook volksverlakkerij. Hè, lucht dat even op
Het parlement is er, zo geloven wij, om rationele beslissingen te nemen. Om verschillende belangen af te wegen. Politici kunnen dat beter dan kiezers, wordt gesteld.
Maar denk aan de Betuwelijn, de slecht voorbereide en doorgevoerde privatisering en marktwerking: verstandig is het niet, maar ze werden door een kamermeerderheid goedgekeurd.
‘Reken de politicus af op zijn daden en stem op een andere partij’, wordt wel gezegd bij dergelijke bezwaren. Maar dat heeft weinig zin. Want het systeem is fout. Als kleine partijen groter worden, doen ze dat door dichter tegen de standpunten van grote partijen aan te leunen en de Haagse politieke spelletjes, waarbij het meer gaat om politieke verhoudingen dan om de inhoud, over te nemen.
Politici lopen hypes achterna. Dat was zo met het milieu, de immigratie, en nu met de AOW en de gratis kinderopvang. Men handelt in een soort paniek, uit angst voor de kiezer. Ondertussen gebeurt er aan die, zeker niet onbelangrijke onderwerpen, veel te weinig concreets in het land, en worden andere, net zo belangrijke, onderwerpen nagenoeg genegeerd. Want welke politicus hoor je nu over de grote problemen met een deel van de allochtonen in met name de grote steden?
PVDA-er Diederik Samsom zei in zijn eerste jaar als kamerlid, dat men er in de politiek alles aan leek te doen om de afstand tussen Den Haag en het land zo groot mogelijk te maken. ‘Het is alsof je in een afgesloten wereldje belandt, waar de werkelijkheid wordt buitengehouden.’
Nog vreemder is dat belangrijke feiten soms collectief door politiek en media verzwegen worden. Zo worden wij in tijden van grote bevolkingsgroei allen in de illusie gebracht dat we een sterke welvaartsgroei kennen, zoals in de negentiger jaren. Dat die welvaart dan ook over meer mensen verdeeld moet worden, dát hoor je nooit. Een te moeilijke en niet leuke boodschap, die niet past in ‘leuke’ verkiezingscampagnes.

De Tweede Kamer, waarvoor wij op 22 november kunnen stemmen, is in feite ‘één groot ritueel’, zoals Hilbrand Nawijn eens zei. Vrijwel het hele parlement viel destijds (2002) over hem heen, besteedde er een hele dag aan, waarmee Nawijns gelijk bevestigd werd. Sterker: later erkenden politici van alle partijen, dat het parlement zich vaak bezig bezighoudt met onzin en details. Maar nu, met de verkiezingen in aantocht,hoor je er geen politicus over.
Misschien is het een idee dat partijen afgeschaft worden en/of dat kamerleden individueel gaan stemmen. Waarschijnlijk zullen dan politieke spelletjes een kleinere rol spelen. Het huidige systeem is te belachelijk om nog serieus genomen te worden.

Renzo Verwer is freelance journalist. Renzo heeft ook een : weblog

About renzo verwer