Veel rare mannen op het witte doek

Rare mannen op het witte doek, deze maand. Neem nou Brokeback Mountain: President Bush schijnt erg geschrokken te zijn van deze film die in’zijn’ staat speelt en waarin twee stoere cowboys ‘het’ met elkaar doen. De opa in Percy, Buffalo Bill en ik, een nostalgische jeugdfilm denkt dat hij Buffalo Bill is. Matt Dillon is ook erg apart als Factotum.

Brokeback Mountain
Ang Lee zegt in een interview: acteurs moeten doen wat ik zeg. Als ik vertel dat die twee hetero’s met elkaar moeten vrijen, dan doen ze het, graag of niet. Dus zien we Heath Ledger als Ennis Del Mar en Jake Gyllenhaal als Jack Twist bezig met elkaars backside en wel in een klein tentje midden in de Texaanse bush. De film speelt in de jaren ’50 toen dit soort verkering niet in de smaak viel bij buitenstaanders en nu trouwens nog niet. Het tweetal twintigers heeft elkaar ontmoet bij het solliciteren naar een vakantiebaantje bij boer Joe Aguirre (Randy Quaid) die schapen houdt. Ze krijgen werk als cow/ sheepboy met als speciale taak het beschermen van de reusachtige kudde tegen cyotes en rovers. De nachtelijke kou in de bergen brengt ze bij elkaar in dat tentje. (Wist u dat Texas zulke prachtige natuurgebieden heeft?) Ze ontdekken dat dit voor hen de ware liefde is.
Na deze episode gaan ze huns weegs. Beiden trouwen. Ennis met Alma (Michelle Williams), Jack met Lureen (Anne Hathaway), krijgen kinderen en leiden een ‘normaal’ leven. Hun romance hebben ze echter niet vergeten en ze blijven denken hoe hun leven ook had kunnen zijn. Als Jack na vier jaar besluit om Ennis op te zoeken wordt hun lot bezegeld. Hun liefde is eerder sterker dan zwakker geworden. Vanf dit moment gaan ze met regelmaat naar Brokeback Mountain om daar samen te vissen. Ennis’ vrouw heeft al gauw door hoe het zit en is diep gekwetst. De andere partner heeft het te druk met het werk in papa’s autobedrijf- waar Jack ook voor werkt- om er veel aandacht aan te besteden. Ennis scheidt van Alma, maar houdt een hechte band met zijn twee dochters. Zo hecht dat hij zijn herwonnen vrijheid niet aan Jack wil wijden. Op dit moment in de film begint het grote geween – op het doek en in de zaal- want het komt niet meer goed.

brokeback mountainIn Amerika is deze rolprent met groot enthousiasme ontvangen. Hij heeft al 8 Oscarnominaties en wordt door filmkenners omschreven als het beste Amerikaanse melodrama sinds de dagen van Douglas Sirk. Annie Proulx, wier novelle het uitgangspunt vormde, kan tevreden zijn. Heath Ledger heeft het helemaal gemaakt als groot filmacteur en zit voor de komende 10 jaar gebakken: de manier waarop hij zijn cowboyblouse dichtknoopt! Gyllendaal wordt minder bejubeld, ondanks zijn sterke spel. Maar zijn rol is ook niet zo dankbaar. Of de film ‘bij ons’ zo in zal slaan? Wij zijn misschien meer gewend aan het bestaan van variatie in de menselijke sekspartnerkeuze? De uitwerking van de zware thematiek is clichématig op vele terreinen. Om maar eens iets grofs te schrijven: weet Ang Lee zeker dat mannen die het voor het eerst met elkaar doen het zó doen? Waren de plattelandsvrouwen in de jaren ’50 allemaal van die tuttebollen? Je zou het haast denken na Annie in de Johnny Cash-film en nu weer die troelige Alma. Waren de Texanen in die tijd werkelijk zo naïef? Maar goed, het sterke spel van alle acteurs maakt het gemakkelijk om over kleine bezwaren heen te stappen. Die Oscars zitten wel goed.

Percy, Buffalo Bill en ik
Misschien zijn er WB-ers met kinderen. Voor hen is er een soort Astrid Lindgren-film die de liefhebbers van dit genre zal vermaken en ontroeren.
Ulf is een Zweedse jongen van een jaar of 13 die opgroeit –alweer!- in de jaren ’50. Hij gaat al gauw logeren bij zijn grootouders op het platteland. Dat doen hij en zijn ouders elke zomer. Vriendje Percy wil dolgraag mee en door slimme manipulatie krijgt hij het voor elkaar, eigenlijk tegen de zin van Ulf. De wereld daar aan de Oostzeekust is heerlijk. Alle jongensdromen kunnen worden vervuld: roeien, in hooibergen liggen, zwemmen en lachen om die gekke opa, die een oude mopperkont is en zulke verschrikkelijke winden laat.
Een kleine storing in de idylle ontstaat door de groeiende woede en jaloezie van Ulf: Percy met zijn lieve smoeltje windt iedereen om zijn vinger: Pia, het meisje waarop hij verliefd is en zelfs Opa! Die vertelt hem een prachtig verhaal over zijn ontmoeting, ooit, met Buffalo Bill. Dat verhaal heeft Ulf nooit ten gehore gekregen….

Deze rolprent doet in niets onder voor de ‘kinder’films naar de boeken van Astrid Lindgren. Verrukkellijk Dat wijde, zonovergoten, groene land. Die zeekust, zoveel aaibaarder dan bij ons. En dan die prachtige types: Oma, een vergrijsde Zweedse met iets bitters om haar mond, Opa, een robuuste wildeman, die door eigenlijk door niemand serieus wordt genomen, Vader, een nerd, die eens lekker bij kan lezen, Moeder, gewoon aangenaam en knap. En alle dorpelingen, zo Zweeds en zo jaren ’50! Echt een film waar het hele gezin plezier aan kan beleven, ieder op zijn eigen manier. De kleintjes kunnen lachen om de stoeipartijen, de volwassenen kunnen zich bezinnen op de problemen van vastgegroeide relaties, ouderdom, liefde. Percy speelt hier een sleutelrol. Door zijn onbevangen kijk op de gang van zaken en zijn directe reacties brengt hij bij iedereen die daar om de gezellige ronde tafel zit iets teweeg, iets nieuws, iets opens. Bij Opa: die krijgt eindelijk een beetje aandacht en respect, waar hij al jaren zonder moet. Oma: zij moet eens van dat eiland afkomen waarop ze zich al jaren heeft verschanst. Vader moet eens opkijken van zijn boek.En jaloerse Ulf krijgt een lesje te leren, waar hij van opknapt.
Niet dat de film moralistisch is, hij is meer wijs en mild. Echt een aanrader.

De regie voert Anders Gustavson
Het script is van Ulf Stark (die zijn eigen autobiografische boek bewerkte).

Factotum
Ooit gehoord van Charles Bukowski? Het is een cultschrijver, die het helemaal op straat en in de kroeg deed -korte verhalen en gedichten- en die in de V.S. veel fans heeft. Bent Hamer heeft een film over hem gemaakt en daarvoor een kort verhaal van de schrijver (Chinaski getiteld) bewerkt. Hoofdrollen Matt Dillon als Henry Chinaski, Lilli Taylor als Jan.
Hamer heeft, met Dillon in de hoofdrol, een poging gedaan om Bukowski te portretteren. Die heet hier Chinaski, maar zijn leven vertoont een treffende gelijkenis met wat “Buk” in zijn autografische roman heeft neergelegd. Chinaski is een manusje-van-alles [latijn: fac=doen/ totum=alles]. Oftewel hij probeert zoveel leefgeld bij elkaar te scharrelen dat hij zijn echte interesses: vrouwen, drank, gokken en schrijven, niet tekort hoeft te doen. ‘Twaalf ambachten, dertien ongelukken’ kun je in zo’n geval zeggen. Juister nog is ‘1000 baantjes, geen een langduriger dan drie dagen’.
bukowskiZijn lievelingshangplek is natuurlijk de kroeg en daar zit hij uren te pennen. Op gezette tijden doet hij zijn schrijfsels op de post. Aan het begin van deze rolprent ontmoet hij de toffe Jan, zeer willig en met een hart van goud. Hij gaat bij haar wonen en ze trekken een tijdje gezamenlijk op. Maar zelfs de best wel aardige Jan houdt het niet lang bij die rare druif uit. Hij gaat ander onderdak zoeken, zonder overigens boos op haar te worden. Na nog een paar banen en liefdes is hij helemaal aan de grond. Niet meer te redden. De laatste vriendin ontvangt een envelop van een uitgever en , ja hoor!, er is een stuk van hem geplaatst. Of hij het nog zal zien? Weinig kans.
De humor van Bukowski/ Hamer is onweerstaanbaar. Chinaski deinst voor niets terug als hij zich dwarsgezeten voelt en de toestanden die dan ontstaan zijn gaaf. De taal die hij uitslaat!: Bevalt het je niet dat ik boer? Haal je stomme reet dan weg, hiervandaan! Matt Dillon doet het prima, maar Lilli Taylor eigenlijk nog beter. Wat dat betreft is deze film geslaagd. Wat niet zo lukt is de spanning er in houden. Als Chinaski voor de zoveelste keer op banenjacht gaat ben je als kijker geneigd te gapen. Komt het omdat Dillon er eigenlijk een beetje te goed uitziet voor zijn rol? Voor wie houdt van woeste kroegbabbels en heftige seks is dit een geschikte film. Anders kan je beter een andere van Hamer gaan zien.

Rein van der Woude 

WB magazine
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotocopie, microfilm, print, digitale duplicatie, verspreiding op het Internet of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de redactie.

About rein van der woude